Bomen van Randwijk 4

Je kan ze overal in Randwijk tegenkomen. Bomen met bordjes. In de Emmastraat, de Erfstraat, op de hoek van Kerk- en Beatrixstraat en in de speeltuin. Zes lindebomen die geplant zijn bij speciale gebeurtenissen van het koninklijk huis.

De oudste boom werd geplant in 1967 aan de Erfstraat bij de geboorte van Koning Willem Alexander. De jongste is geplant in de speeltuin op 30 april 2013 ter gelegenheid van zijn kroning. Alle beplantingen werden georganiseerd door het Oranje Comité.

Traditie

De traditie om in steden en dorpen bij koninklijke gebeurtenissen een lindeboom te planten begint bij de kroning van Wilhelmina in 1898. Hiervoor teelden boomkwekerseen speciale selectie van de Hollandse linde, de Koningslinde. Ook in Randwijk kwam een ‘Wilhelminaboom’  op het toenmalige plein voor de kerk. De tweede Koningslinde werd geplant bij de kroning van Juliana in 1948, waar nu de kruising is van de Juliana- en de Bernhardstraat. Beide bomen zijn er niet meer, het is onbekend wanneer ze verdwenen zijn.

Keuzes van het Oranje Comité niet traditioneel

Peter IJkhout was van 2002 tot 2014 voorzitter van het Oranje Comité dat in die periode drie beplantingen organiseerde. Hij vertelt: ‘De gemeente bemoeide zich er volop mee. Er moest rekening gehouden worden met afstand tot de weg, mogelijk opwippen van trottoirtegels enz. Maar er werd lang niet altijd tegemoet gekomen in de kosten. Daarom kozen wij dan voor onze plaatselijke kweker, Mabo, die de bomen doneerde.’ Hoe de aanschaf van het hek rond de Amaliaboom tot stand kwam weet Peter niet meer: ‘Ach ja, we ritselden zo vaak iets bij elkaar’.

Er werden lang niet altijd Koningslinden geplant. De Amalia boom is een winterlinde, de Willem Alexanderboom is een zilverlinde. Wellicht betere keuzes: winter- en zilverlindes zijn minder gevoelig voor luis en honingdauw.

Koningslindes worden ook bij andere gelegenheden geplant. Op 21 maart 2007 is een Koningslinde geplant bij de School met de Bijbel, ter gelegenheid van 50 jaar Boomfeestdag, i.s.m. de gemeente Overbetuwe.

Betekenis van lindebomen

Lindebomen hebben van oudsher een symbolische betekenis bij belangrijke gebeurtenissen. De Germanen hielden onder een lindeboom rechtspraken. Lindebomen werden ook geplant als ontmoetingsboom, als danslinde of als grenslinde. Door hun hartvormige bladeren zijn ze symbool voor bescherming, trouw en liefde.  Hommels, bijen en zweefvliegen zijn gek op de overvloedige bloesems met hun nectar. Dus ze zijn ook nog eens van onschatbare waarde voor de biodiversiteit. Ze geven ook veel aan mensen: niet in de laatste plaats lekkere honing en helende lindebloesemthee.

De lindes in Randwijk omlijsten de vele Oranjefeesten

Peter IJkhout laat een boek zien met foto’s en uitleg van feestelijkheden vanaf 1913 tot 1988. Vele optochten en bogen, en een beplanting, komen voorbij. De bevrijding en Koninginnedagen werden uitgebreid gevierd. Peter: ‘Deze feesten waren en zijn erg belangrijk voor de samenhang in het dorp. Ze zijn neutraal en daarom vallen de verschillen in geloof of herkomst weg: in de Oranjefeesten vinden Randwijkers elkaar. En de lindebomen vormen door de jaren heen de rode draad: Door de verschillende groottes en leeftijden zijn ze een weerspiegeling van het verstrijken van de jaren’.

Konings-lindebomen in Randwijk

In Randwijk zijn zeven linden geplant ter gelegenheid van speciale gebeurtenissen. Bij vrijwel alle bomen staat een bordje met informatie over de boom. Willem van Heteren, voorzitter van de Oranje Vereniging van 1968 – 2000, vertelde dat het planten van de bomen meestal ? werd georganiseerd werd door het Oranje Comité. Herman Mauritz (Mabo Boomkwekerijen) maakte de volgende lijst van Randwijkse ‘Koningsbomen’ :

• Willem Alexanderboom (zilverlinde): voor zijn geboorte, 27 april 1967, Erfstraat (bordje kapot)
• Koningin Julianaboom, voor haar 70^ste verjaardag op 30 april 1979, Emmastraat
• Koningin Beatrixboom, voor haar 50^ste verjaardag op 31 januari 1988, hoek Kerkstraat en Beatrixstraat
• Trouwboom, voor het huwelijk Willem Alexander en Maxima op 02 februari 2002, in de speeltuin (bordje is weg)
• Amaliaboom: kleinbladige linde, voor haar geboorte, 7 december 2003, Erfstraat
• K(r)oningsboom, een koningslinde, geplant 30 april 2013, de kroning van Willem Alexander, in de speeltuin (slecht te lezen bordje)

Daarnaast is er een koningslinde op 21 maart 2007 geplant bij de School met de Bijbel, ter gelegenheid van 50 jaar Boomfeestdag, i.s.m. de gemeente Overbetuwe.

Andere bijzondere linden in Randwijk en Indoornik

In de lijst bijzondere bomen** van de gemeente Overbetuwe zijn de Willem Alexander- en Amaliaboom opgenomen. Maar ook de volgende oude lindes:

• In Randwijk: een Hollandse linde aan de Bredeweg (naast de platanen), geplant in 1940, en een kleinbladige linde met onbekende plantdatum op de begraafplaats.
• In Indoornik staan op het Campanplein 2 zomerlindes (geplant in 1920 en 1960), en aan de overkant van de Knoppersweg (nr 20) een kleinbladige linde (geplant in 1975)

*Leo Goudzwaard, Loofbomen in Nederland en Vlaanderen (2013)

** https://www.overbetuwesamen.nl/overbetuweduurzaam/groen-watkanikdoen/bomenlijst/default.aspx

Over de serie Randwijkse Bomen:

Op verzoek van de Randwijker schrijft Noor Bas uit de Erfstraat, biologe, een serie artikelen over ons dorp, gezien vanuit de bijzondere bomen die in Randwijk staan. Lees de hele serie  www.randwijker.nl/bomen

We schreven een prijsvraag uit: schrijf op waar alle Koninklijke Linden in Randwijk staan. Helaas wist niemand het goede antwoord. Hierboven, in dit artikel lees je de juiste plekken. Leuk om een keer een lindewandelingetje langs te maken!